PAŃSTWOWY UNIWERSYTET WOŁYŃSKI IM. ŁESI UKRAINKI ONOMASTYKO-DIALEKTOLOGICZNY LABORATORIUM
UNIWERSYTET MARII CURIE-SKŁODOWSKIEJ ZAKŁAD FILOLOGII UKRAIŃSKIEJ
Kasa im. Józefa Mianowskiego
Hryhorij Arkuszyn
GŁOSY Z PODLASIA
(Teksty)
Łuck-2007
WSTĘP
W 1997 roku Zakład Filologii Ukraińskiej UMCS w Lublinie zorganizował badania dialektologiczne na północnym Podlasiu we wsiach gminy Dubicze Cerkiewne. W wyjeździe uczestniczyli studenci UMCS i Wołyńskiego Państwowego Uniwersytetu im. Łesi Ukrainki (Łuck), autor tych słów oraz znana dialektolog Jarosława Zakrewska. W ciągu dnia zapisywaliśmy gwarę mieszkańców Podlasia, a długie jesienne wieczory spędzaliśmy omawiając problemy naukowe. Właśnie wtedy Jarosława Zakrewska poddała pod dyskusję pomysł wydania tekstów gwarowych, bo właśnie na podstawie takich zapisów języka autochtonów można badać fonetykę i fonologię, morfologię i składnię w dialektach. W przypadku pogranicza ukraińsko-białoruskiego takie prace pozwolą wyznaczyć przynależność poszczególnych gwar do języków. Według Jarosławy Zakrewskiej najlepszym realizatorem tego pomysłu byłby dialektolog z Łucka, czyli autor tych słów, ponieważ Łuck jest położony najbliżej ziemi brzeskiej i Podlasia. W ten sposób zrodził się pomysł wydania tego tomu.
Każdy wyjazd na Podlasie wzbogacał nasz zbiór nagrań magnetofonowych. Tym tematem zainteresowali się również polscy dialektolodzy, zwłaszcza prof. Feliks Czyżewski, a Kasa im. Józefa Mianowskiego przyznała stypendium. W wyjazdach na Podlasie pomagali rodowici mieszkańcy Podlasia.
„Głosy z Podlasia” to pierwszy tom z serii trzech, oczywiście dwa kolejne będą zatytułowane „Głosy z wołyńskiego Podlasia” i „Głosy z ziemi brzeskiej”. W ten sposób będziemy mieli pełny obraz gwar zachodniopoleskich.
Bieżąca wersja nie obsługuje kopiowania tekstu cyrylicy na Pulpit.Publikacje tekstów z Podlasia
Należy podkreślić, że dialektolodzy ukraińscy często do swoich monografii dodawali teksty (pr. Przepiórska, 49-69], [Prystupa, 114-125] i in„ por. też [Klimczuk, 116-127]) lub [Teksty, 32-38], jednak nawet po pobieżnym zapoznaniu się z nimi możemy zauważyć, że niektórzy nie są to nagrania magnetofonowe, ale rozmowy zapisane ze słuchu. Praktycznie do każdej rozprawy z dialektologii w załącznikach umieszczono zwięzłe opowiadania nosicieli dialektów, które dotyczą tetnatu badań prowadzonych przez autorów. Jednak te teksty znajdują się w postaci rękopisów. Opublikowano teksty z Podlasia, zwłaszcza z XIX i początku XX wieku (M. Janczuka, I. Bessaraby i in.) (przegląd tych prac zob. F. Czyżewski i S. Warchoł, „Polskie i ukraińskie teksty gwarowe ze wschodniej Lubelszczyzny” [Czyżewski, Warchol XXIX-XXX, i M. Lesiów „Gwary ukraińskie w Polsce”, zwłaszcza rozdział „Historia zainteresowań badaczy gwarami podlaskimi” [Lesiw, 292-399]).
Materiał gwarowy do Atlasu języka ukraińskiego z 7 punktów na Podlasiu (Berezno. Krzywowierzba, Stawki, Kobylany, Nosów, Żerczyce, Dobrowoda) zapisali M. Lesiów i S. Warchoł (1965-1967 r.) W. Kuraszkiewicz w pracy „Zarys dialektologii wschodnioslowiańskiej z wyborem tekstów gwarowych” przedstawi! teksty zarówno z południowego (4 punkty: Lubień, Ostrówki, Kobylany, Sycyna), jak i z północnego Podlasia (5 punktów: Cecele, Maleszę, Łosinka, Orzeszkowo, Ogrodniki), które autor zapisał w lecie 1938 roku (jeden zapis z 1937 roku). Wszystkie te gwary zakwalifikowane zostały jako gwary północnego narzecza. …
