adawid – Strona 4 – Союз українців Підляшшя

Nazwy kobiet dawnego starostwa Mielnickiego i Łosickiego

Posted on 5 kwietnia 2025 by adawid

Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim, Białystok 1995
LEONARDA DACEWICZ, Białystok
NAZWY KOBIET DAWNEGO STAROSTWA MIELNICKIEGO I ŁOSICKIEGO

Dotychczas niewiele uwagi poświęcono żeńskim nazwom osobowym Podlasia funkcjonującym w XVI i XVII w. przede wszystkim ze względu na rzadką ich obecność w zachowanych dawnych dokumentach, które stanowią źródło materiału antroponimicznego. Brak nazw kobiet w dokumentach wynika ze statusu prawnego i pozycji społecznej ówczesnej kobiety. Nawet dziedziczki znacznych fortun znajdowały się wówczas pod stałą kuratelą ojców, mężów, braci. Oni występowali w ich imieniu przed sądem, obracali kapitałem. Wyjście za mąż bez zgody rodziny mogło spowodować utratę praw do spadku. Miejsce kobiety zamożnej było w domu. Mogła …

Леонарда Дацэвич

НАИМЕНОВАНИЯ ЖЕНЩИН В ДАВНИХ МЕЛЬНИЦКОМ И ЛОСИЦКОМ СТАРОСТВАХ

Резюме
В статье рассматриваются способы именования женщин в XVI и XVII вв. на территории Мельницкого и Лосицкого старосте, которые находились на южном Подлясье, в восточной части Польши. В качестве источников анализируемых антропонимов используются документы административно-юридического характера.
В статье сначала устанавливаются способы именования мужчин в XVI и XVII вв., так как женские антропонимы были образованы от наименования отца или мужа (имени, прозвища, патронима или антропонима, образованного от названия местности).

Frazeologizmy tautologiczne w gwarze pod Hajnówką

Posted on 4 kwietnia 20254 kwietnia 2025 by adawid

Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim, Białystok 1995
Maria Czurak, Warszawa
FRAZEOLOGIZMY TAUTOLOGICZNE W GWARZE POD HAJNÓWKĄ

Tautologiczne jednostki frazeologiczne (JF) są to stałe połączenia wyrazowe stanowiące syntaktyczną całość, których komponenty pochodzą od tego samego rdzenia, np. ťma ťmušča, kr1yčma kryČati albo stanowią powtórzenia tego samego wyrazu w różnych formach gramatycznych. Elementem łączącym powtarzane wyrazy jest przyimek (np. deń u deń, z kuńc”a u kun’еc’, od zor1у do zor1 y). …

Мария Чурак
ТАВТОЛОГИЧЕСКИЕ ФРАЗЕОЛОГИЗМЫ В ГОВОРЕ ОКРЕСТНОСТЕЙ ГАЙНОВКИ
Резюме
В статье рассматриваются диалектные тавтологические фразеологизмы, т.е. такие фразеологические единицы (дальше ФЕ), которые в своем составе имеют слова-компоненты одного корня, или которые образовались путем повторения словакомпонента в разных падежных формах, без предлога и с предлогом.
Статья разработана на материале собранном его автором в деревне Дубичи Осочные, расположенной невдалеке Гайновки, в зоне переходного белорусско-украинского диалекта.

Niektóre ludowe nazwy odzieży na Podlasiu i Chełmszczyźnie

Posted on 3 kwietnia 20254 kwietnia 2025 by adawid

Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim, Białystok 1995
KAZIMIERA KARABOWICZ, Warszawa
NIEKTÓRE LUDOWE NAZWY ODZIEŻY NA PODLASIU I CHEŁMSZCZYŹNIE

W niniejszym artykule zajmuję się nazwami dawnego stroju ludowego, który występował na terenie Podlasia i Chełmszczyzny. Użyłam tutaj świadomie słowa „występował”, gdyż powoli zaczął on wychodzić z codziennego użytku ludności wiejskiej już po I wojnie światowej. Wtedy to tradycyjne, ręcznie wykonane ubiory zaczęły zastępować ubrania kupowane w pobliskich miasteczkach. Obecnie i strój ludowy i jego nazwa bezpowrotnie wyszły z codziennego użycia, a to co jeszcze leży w kufrach i skrzyniach lub zapisane jest w pamięci nielicznych osób, zniknie wraz z odejściem najstarszego pokolenia.
Nie ma dziś kompleksowych opracowań słownictwa gwarowego …

Казимера Карабович
НЕКОТОРЫЕ НАРОДНЫЕ НАЗВАНИЯ ОДЕЖДЫ В ГОВОРАХ
ПОДЛЯСЬЯ И ХОЛМЩИНЫ
Резюме
В статье обсуждаются названия древнего наряда, который был в употреблен» крестьян Подлясья и Холмщины. Характерными свойствами жителей выше названых земель, расположеных на восточных рубежах Польши являются, культурные этнические, религиозные и языковые отличия. Заселение этой территории различными в этническом и языковом отношениях группами людей отразилось на множестве названий некоторых видов одежды.
Предметом рассмотрения являются некоторые названия женской и мужской одежды, то есть такие, которые отличаются лексическими, словообразовательными и фонетическими качествами. Анализу подлежат названия юбки и характерной только для этого региона юбки тканной в цветные полосы, блузки, пиджака, жилетки, ремня, суконного пояса, лаптей, сделанных из липовой или березовой кори. На основании анализа этих материалов можно заметить, что некоторые лексемы распространены на всей территории иные группируются образуя малые острова. Другие появляются редко на небольшой территории Подлясья или Холмщины и выступают поодиночке.
Все названия были собраны путем полевых исследований и хранятся в картотеке Атласа восточнословянских говоров Белосточчины и Атласа восточнославянских говоров Побужья.

Jerzy Kuźmiuk, Nazwy niektórych grzybów w gwarach między Bugiem a Narwią na Białostocczyźnie

Posted on 3 kwietnia 20253 kwietnia 2025 by adawid

Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim Białystok 1995
JERZY KUŹMIUK Białystok
NAZWY NIEKTÓRYCH GRZYBÓW W GWARACH MIĘDZY BUGIEM A NARWIĄ NA BIAŁOSTOCCZYŹNIE
„Województwo białostockie jest wielojęzyczne, legitymujące się czterema językami słowiańskimi (polskim, białoruskim, białoruskim przejściowym do ukraińskiego, rosyjskim) i jednym z grupy bałtyckiej (litewskim)” – stwierdza A. Obrębska-Jabłońska1- Każdemu z wymienionych języków odpowiada określone skupisko ludności mówiącej zróżnicowanymi wewnętrznie odmianami gwarowymi …

O stosunku Gwar Brzesko-Pińskiego Polesia do gwar Podlasia, Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim Białystok 1995

Posted on 3 kwietnia 2025 by adawid

Гаворкі Палесся i Падляшша
Fiodor Klimczuk

O STOSUNKU GWAR BRZESKO-PIŃSKIEGO POLESIA DO GWAR PODLASIA

Streszczenie
Wschodniosłowiańskie gwary Podlasia (terytorium woj. białostockiego i bialsko-podlaskiego) stanowią kontynuację gwar brzesko-pińskiego Polesia. Na terytorium Polesia największy obszar zajmują gwary brzesko-pińskie i zagorodskie.
Na Podlasiu typowe gwary zagorodskie zamykają się w granicach wyznaczonych przez następujące miejscowości: Witowo, Kleszczele, Niemirów, Janów Podlaski, na zachód od m. – Rokitno, Tuczna, Hanna, Włodawa. Na zachodzie graniczą z nimi gwary wschodniopodlaskie, które stanowią jedną z odmian peryferyjnych gwar zagorodskich. Ich granica przebiega następująco: Hajnówka, na północ od Czyż, na zachód od Orli, na wschód od Mielnika, na zachód od Konstantynowa, na północ i wschód od Białej Podlaskiej, na wschód od Łomazów i Parczewa. Na zachód i północny zachód od gwar wschodniopodlaskich rozprzestrzenione są gwary zachodniopodlaskie (rejon Bielska, Siemiatycz, Białej Podlaskiej, Parczewa)…

Badania dialektów i onomastyki na pograniczu polsko-wschodnio-słowiańskim Białystok 1995
ФЁДАР КЛІМЧУК
Мінск
АБ СУАДНОСШАХ ГАВОРАК БРЭСЦКА-ПШСКАГА ПАЛЕССЯ I ПАДЛЯШША
Усходнеславянскія гаворкі Падляшша (Беластоцкае і Бяла-Падляшскае ваяводствы РП) тэрытарыяльна з’яўляюцца працягам гаворак Заходняга Палесся. Таму натуральная актуальнасць даследавання суадносін гаворак абодвух рэгіёнаў.
Найбольш рэлевантныя асаблівасці, на падставе якіх праводзіцца групоўка гаворак Брэсцка-Пінскага Палесся, наступныя: рэфлексы пад…