Była to wyjątkowa okazja, aby dowiedzieć się więcej o literaturze tworzonej ukraińskimi gwarami Podlasia. 4 grudnia 2025 r. w Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku odbyła się prezentacja antologii ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Krajina swojoho słowa”. Była to piąte spotkanie poświęcone tej fundamentalnej publikacji.
Związek Ukraińców Podlasia był jednym z organizatorów prezentacji.
Moderatorem spotkania była kierownik Zakładu Studiów Międzykulturowych i Regionalnych Wydziału Nauk o Edukacji Uniwersytetu w Białymstoku dr hab. Dorota Misiejuk, prof. UwB, która wprowadziła uczestników w problematykę spotkania, mówiąc o znaczeniu antologii „Krajina swojoho słowa” i postaci jej autora Jurija Hawryluka.
Z wykładem „W poszukiwaniu korzeni: literatura Podlasia w języku ukraińskim – uwarunkowania kulturowe i językowe” wystąpił autor publikacji – Jurij Hawryluk, redaktor naczelny Ukraińskiego Pisma Podlasia „Nad Buhom i Narwoju”. Z utworami, które znalazły się w antologii, wystąpili Eugenia Hawryluk (Żabińska), Jerzy Plewa oraz Jurij Hawryluk.
Zwieńczeniem wydarzenia był koncert kolęd ukraińskich z Podlasia w wykonaniu Zespołu Śpiewaczego „Dobryna”.
Relację ze spotkania można słuchać w programie „Ukraińska Dumka” na stronie Radia Białystok:
https://www.radio.bialystok.pl/dumka/index/id/256299
Ponadto antologii oraz białostockiej prezentacji jest poświęcona audycja „Ukraińskie Słowo” na kanale YouTube Związku Ukraińców Podlasia:
Organizatorami wydarzenia byli: Podlaski Instytut Naukowy, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku oraz Związek Ukraińców Podlasia. Wydarzenie zostało sfinansowane dzięki dotacji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji RP.
Prezentacja była transmitowana na profilu Książnicy Podlaskiej im. Łukasza Górnickiego w Białymstoku:
https://www.facebook.com/share/v/1Bd47qy7F8
Foto: Ludmiła Łabowicz
Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia Krajina swojoho słowa została zamieszczona w wersji elektronicznej na stronie internetowej Podlaskiego Instytutu Naukowego:
Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Krajina swojoho słowa”
Antologia ukraińskojęzycznego piśmiennictwa Podlasia „Країна свойого слова” (Krajina swojoho słowa – Kraina swojego słowa) jest pierwszą tak szeroką i całościową prezentacją twórczości literackiej Podlasia powstałej w języku ukraińskim, zarówno w literackim, jak też lokalnymi, podlaskimi gwarami ukraińskimi. W liczącej ponad 500 stron publikacji zebrano powstałe w XIX-XXI w. utwory 77 autorów, pochodzących z kilkudziesięciu miejscowości regionu od Włodawki na południu po północny brzeg Narwi, a także utwory anonimowe i twórczość ludową z tego terenu. Wyraźną jest różnorodność gatunków literackich, są w antologii poezje, małe formy prozatorskie, dramaty, utwory publicystyczne. Obok utworów literackich w publikacji znalazł się obszerny wstęp historyczny, informacje biograficzne i bibliograficzne dotyczące podlaskich autorów tworzących w języku ukraińskim, mapy pokazujące miejscowości, z których pochodzą autorzy utworów oraz wybrana bibliografia, a także streszczenie w języku polskim i angielskim.
Autorem antologii jest ukraiński historyk z Podlasia Jurij Hawryluk, który – w celu odszukania utworów literackich powstałych w różnych odmianach języka ukraińskiego – wykonał tytaniczną pracę przeprowadzając kwerendę źródłową na łamach czasopism, publikacji książkowych, w zbiorach archiwalnych i bibliotecznych oraz w archiwach prywatnych. J. Hawryluk dokonał wyboru utworów zamieszczonych w antologii, napisał wstęp historyczny oraz opracował dodatki do antologii.
Antologia jest pierwszą publikacją Podlaskiego Instytutu Naukowego. Przygotowanie i wydanie antologii było możliwe dzięki otrzymaniu przez Podlaski Instytut Naukowy dotacji na zadanie publiczne „Promocja języka i kultury ukraińskiej Podlasia”, które zostało sfinansowane ze środków Narodowego Instytutu Wolności — Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030. Właśnie jednym z trzech działań tego zadania było przygotowanie i wydanie antologii. Partnerem Instytutu przy realizacji zadania był Związek Ukraińców Podlasia.