Teksty gwarowe z Białostocczyzny z komentarzem językowym

Teksty gwarowe z Białostocczyzny z komentarzem językowym

Praca zbiorowa pod redakcją A. Obrębskiej-Jabłońskiej, Warszawa 1972, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, I. Sawicka, M. Wróblewski, Grabowiec, pow. bielski, M. Kondratiuk, Dubiny, pow. hajnowski, A. Bagrowska, Suchowolce, pow. hajnowski, I. Sawicka, M. Wróblewski, Rogawka, pow. siemiatycki. str. 187 – 217

PRZEDMOWA

W publikacjach Białostockiego Towarzystwa Naukowego Komisja Językoznawcza BTN wydaje w formie pracy zbiorowej tom tekstów gwarowych z obszaru województwa białostockiego.

Tematyka dialektologiczna w granicach województwa – wydzielonej współcześnie jednostki administracyjnej – byłaby praktyką niecodzienną i poniekąd zaskakującą, gdyby nie szczególne powody skłaniające do ukazania tą drogą specyfiki językowo-etnicznej tego tak zróżnicowanego pod względem geograficznym, gospodarczym i kulturalnym zespołu regionów usytuowanych w pół- nocno-wschodniej części kraju.

Województwo białostockie jest wielojęzyczne, legitymuje się czterema językami słowiańskimi (polskim, białoruskim, białoruskim przejściowym do ukraińskiego, rosyjskim) i jednym z grupy bałtyckiej (litewskim). Każdemu językowi odpowiada określone mniej lub więcej jednolite skupienie ludności, mówiącej dalej jeszcze zróżnicowanymi wewnętrznie odmianami gwarowymi. Jest ta rozmaitość uwarunkowana szeregiem czynników natury historycznej, jak procesy osadnictwa danego obszaru2, stosunki polityczne między dawnym Wielkim Księstwem Litewskim a Rzeczpospolitą Polską, dzieje porozbiorowe tych ziem, wreszcie stan obecnych granic PRL. Interferencja językowa na tle kontaktów różnych narodowości, wielowiekowych procesów kolonizacji i zmiennych instytucji państwowo-administracyjnych wpływa na powstawanie również nowych gwar polskich na podłożu białoruskim oraz mazurzących gwar białoruskich przez medium białoruszczących się polskich osadników.

Mozaika dialektalna jest o wiele bogatsza, niż udało się nam ją w niniejszym, ograniczonym objętościowo, wyborze tekstów przedstawić. Nawet nie każdy powiat został tu uwzględniony, ale z materiałów zgromadzonych i opracowanych przez członków Komisji Językoznawczej BTN rysuje się obraz oddający przy- najmniej w przybliżeniu stosunki językowe Białostocczyzny….

1 W wytyczaniu granic regionów dialektalnych sięga się zwykle do dawnych średniowiecznych podziałów dzielnicowych, granic administracji kościelnej, ustalonych kontaktów gospodarczych, a także do naturalnych warunków geograficznych.

2 Zaludnienie terenów puszczańskich odbywało się przez osadników polskich od zachodu z Mazowsza, ruskich (ukraińskich) od południowego wschodu znad Bugu i białoruskich ze wschodu od Grodna i Wołkowyska.

3 Granice polityczne między Litwą i Polską przebiegały zarówno w w. XV jak XVI przez ziemie dzisiejszego województwa białostockiego.

Załączniki

Plik	Wielkość pliku
teksty gwarowe bialostocczyzny	4 MB